Nguyên nhân và cách điều trị phù mạch

23/11/2021 09:36 AM

Dị ứng chỉ là một trong nhiều nguyên nhân có thể xảy ra phù mạch.

Phù mạch là tình trạng sưng tấy của lớp mô bên dưới ngay dưới da hoặc niêm mạc, nơi chất lỏng tích tụ và mạch giãn ra. Vết sưng chủ yếu ảnh hưởng đến mặt, lưỡi, môi, cổ họng, cánh tay và chân nhưng có thể trở nên nghiêm trọng và thậm chí đe dọa tính mạng nếu nó xảy ra ở cổ họng, phổi hoặc đường tiêu hóa.

Phù mạch thường do dị ứng nhưng cũng có thể được kích hoạt bởi phản ứng thuốc không dị ứng, nhiễm trùng, ung thư, di truyền và thậm chí là căng thẳng. Điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân cơ bản nhưng có thể bao gồm thuốc kháng histamine, steroid và tránh các tác nhân kích hoạt đã biết.

Các triệu chứng phù mạch

Mặc dù phù mạch có liên quan chặt chẽ đến phát ban (mày đay) ở chỗ chúng có chung một số nguyên nhân cơ bản nhưng các triệu chứng thường khác nhau.

Lưu ý: Phù mạch xảy ra ở mô dưới da bên dưới các lớp da ngoài cùng (được gọi là trung bì và biểu bì). Do đó, nó gây ra một vết sưng sâu hơn, toàn thân và có xu hướng kéo dài hơn so với phát ban.

Ngược lại, mày đay liên quan đến lớp biểu bì và hạ bì và được đặc trưng bởi các nốt sần nổi lên với đường viền được xác định rõ ràng.

Với phù mạch, sưng có thể bắt đầu trong vòng vài phút hoặc phát triển trong nhiều giờ. Tùy thuộc vào nguyên nhân, vùng da bị sưng có thể ngứa hoặc có thể có cảm giác nóng, ngứa ran hoặc tê.

Tình trạng sưng tấy có thể kéo dài vài giờ hoặc vài ngày. Khi tình trạng sưng tấy cuối cùng cũng hết, da thường sẽ bình thường trở lại, không bong tróc, tróc vảy, sẹo hoặc bầm tím.

bệnh phù mạch là gì
bệnh phù mạch là gì

Một số loại phù mạch có thể nghiêm trọng hơn nhiều, đặc biệt nếu chúng kéo dài ra ngoài tứ chi, mặt hoặc thân mình. Trong số các biến chứng:

• Phù mạch của đường tiêu hóa có thể gây ra nôn mửa dữ dội, đau dữ dội ở giữa và mất nước (do không thể giữ chất lỏng xuống).

• Phù mạch ở phổi có thể gây ra thở khò khè, khó thở và tắc nghẽn đường thở.

• Phù mạch thanh quản (hộp thoại) có thể dẫn đến ngạt thở và tử vong.

Nguyên nhân phù mạch

Từ một góc nhìn rộng, phù mạch là do phản ứng bất thường của hệ thống miễn dịch, trong đó các amin sinh học chất hóa học được gọi là histamine hoặc bradykinin được giải phóng vào máu.

Một amin sinh học histamine, tạo thành một phần của hệ thống phòng thủ miễn dịch, gây ra sự giãn nở của các mạch máu để các tế bào miễn dịch có thể đến gần vị trí chấn thương hơn. Một amin sinh học bradykinin cũng làm cho mạch máu giãn ra nhưng làm như vậy để điều chỉnh các chức năng của cơ thể như huyết áp và hô hấp. Khi được giải phóng một cách bất thường, riêng lẻ hoặc kết hợp với nhau, các hợp chất này có thể gây ra chứng sưng phù mà chúng ta gọi là phù mạch.

Bệnh phù mạch di truyền

Phù mạch di truyền thường là một rối loạn ưu thế của nhiễm sắc thể thường, có nghĩa là bạn có thể thừa hưởng gen có vấn đề chỉ từ một người cha hoặc mẹ. Các đột biến gen thường dẫn đến sản xuất quá nhiều bradykinin và có thể ảnh hưởng đến tất cả các hệ thống cơ quan, bao gồm da, phổi, tim , và đường tiêu hóa.

Trong khi phù mạch di truyền có thể được kích hoạt bởi căng thẳng hoặc chấn thương, hầu hết các cuộc tấn công không rõ nguyên nhân. Sự tái phát là phổ biến và có thể kéo dài từ hai đến năm ngày. Thuốc ức chế men chuyển và tránh thai dựa trên estrogen, cả hai đều có thể ảnh hưởng đến mức amin sinh học bradykinin, được biết là làm tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cuộc tấn công.

Phù mạch di truyền rất hiếm, chỉ xảy ra ở một trong số hàng trăm nghìn người và thường bị nghi ngờ nhất khi thuốc kháng histamine hoặc corticosteroid không làm giảm các triệu chứng.

Chẩn đoán

Phù mạch thường có thể được chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng của nó và xem xét bệnh sử cũng như các triệu chứng kèm theo của bạn.

Nếu nghi ngờ bị dị ứng, nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn có thể đề nghị bạn làm xét nghiệm dị ứng để xác định nguyên nhân gây ra dị ứng hay là chất gây dị ứng. Điều này có thể bao gồm xét nghiệm chích da (trong đó một lượng nhỏ chất gây dị ứng được tiêm vào bên dưới da), xét nghiệm miếng dán bằng cách sử dụng miếng dán dính với chất gây dị ứng hoặc xét nghiệm máu để kiểm tra xem liệu kháng thể dị ứng có trong máu của bạn không. 

Xét nghiệm máu cũng có thể được sử dụng để chẩn đoán phù mạch di truyền. Nếu tất cả các nguyên nhân khác gây ra phù mạch đã được loại trừ, nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn có thể quyết định kiểm tra mức độ của một chất được gọi là chất ức chế C1 - là một chất ức chế protease, chất điều chỉnh amin sinh học bradykinin, trong máu của bạn. Những người có phù mạch di truyền ít có khả năng sản xuất protein này hơn, vì vậy mức độ thấp của chất ức chế protease được coi là một dấu hiệu rõ ràng của loại phù mạch này.

Thảo dược cho phù mạch

Giảm mẩn ngứa tại nhà bằng nha đam (lô hội)

Lô hội ngày nay được dùng phổ biến dạng chiết xuất cao khô dược liệu cao lô hội làm nguyên liệu cho các loại thuốc trị phù mạch. Lô hội cũng được sử dụng để chế biến thành các món ăn và thức uống làm mát cơ thể. Ngoài ra với hàm lượng nước và dưỡng chất dồi dào, lô hội còn được phái đẹp tận dụng để chăm sóc da. Ít người biết rằng bên cạnh tác dụng dưỡng ẩm, nha đam còn có khả năng đẩy lùi các triệu chứng của mề đay rõ rệt.

Gel nha đam có thể giảm nhanh cảm giác nóng rát và ngứa ngáy khi mề đay bùng phát đột ngột. Đồng thời hỗ trợ ức chế vi khuẩn, nấm, qua đó hạn chế nguy cơ viêm nhiễm ở những vùng da bị xây xước. Cách chữa mề đay từ nha đam thích hợp với trường hợp tổn thương khu trú ở vùng da nhỏ (chủ yếu là do tiếp xúc với mủ thực vật, hóa chất, côn trùng, ma sát,…).

Có thể dùng nha đam để làm dịu vùng da sưng đỏ và ngứa ngáy do mề đay mẩn ngứaCó thể dùng nha đam để làm dịu vùng da sưng đỏ và ngứa ngáy do mề đay mẩn ngứaCách dùng nha đam trị mề đay tại nhà:

Dùng 1 lá nha đam tươi, rửa sạch và gọt bỏ vỏSau đó, rửa sạch phần mủ (nhựa) để tránh kích ứng daDùng thìa cạo lấy phần gel trong suốt thoa lên vùng da bị mẩn ngứa, mề đayMassage để gel nha đam thẩm thấu và lưu lại trên da trong 10 – 15 phútCuối cùng, làm sạch gel nha đam bằng nước và lau khô

Chữa phù mạch mề đay mẩn ngứa bằng lá trầu không

Có thể nói, trầu không là vị thuốc nam được sử dụng rất phổ biến trong điều trị các bệnh ngoài da. Theo y học cổ truyền, thảo dược này có vị cay nồng, mùi thơm đặc trưng, tính ấm, tác dụng chống ngứa, tán hàn và khu phong. Trầu không thường được dùng để nấu nước tắm nhằm giảm ngứa và tiêu sẩn, phát ban do mề đay, dị ứng thời tiết.

Hiện tại, lá trầu đã được chứng minh có hiệu quả diệt virus, kháng khuẩn và chống nấm tốt. Ngoài ra, hoạt chất menthol trong thảo dược này còn có tác dụng làm mát da và giảm ngứa rõ rệt. Trong trường hợp mề đay gây ngứa nhẹ, bạn có thể áp dụng cách chữa từ lá trầu để kiểm soát các triệu chứng khó chịu.

Trị phù mạch nổi mề đay, mẩn ngứa bằng gừng

Trị phù mạch và nổi mề đay bằng dược liệu gừng là mẹo dân gian được nhiều bệnh nhân áp dụng và đánh giá cao. Gừng (sinh khương) có tác dụng tán hàn, khu phong và chống ngứa nên có thể giảm tình trạng ngứa ngáy, nổi sẩn do mày đay gây ra.

Bên cạnh đó, y học hiện đại cũng đã ghi nhận gừng chứa nhiều thành phần có khả năng chống viêm và giảm ngứa tự nhiên như Gingerol và Zingerol. Đồng thời tinh dầu từ củ gừng còn hỗ trợ ức chế nấm và hại khuẩn, qua đó ngăn ngừa viêm nhiễm và bảo vệ các mô da hư tổn.

Gừng là nguồn nguyên liệu dược có công dụng trị mề đay là mẹo đơn giản, lành tính và phù hợp với nhiều đối tượng. 

Cách dùng gừng trị mề đay:

Cách 1: Thêm 2 củ gừng cắt lát vào nước tắm để tăng hiệu quả giảm ngứa và tiêu viêm.

Cách 2: Sử dụng nước cốt gừng tươi hòa với nước theo tỷ lệ 1:1 và thoa lên vùng da bị mề đay. Nên thoa từ 3 – 4 lớp và lưu lại trên da 5 – 10 phút rồi rửa lại với nước sạch.

Dân gian còn lưu truyền cách chữa mề đay bằng rượu gừng. Tuy nhiên, cách chữa này chưa được chứng minh về độ an toàn. Ngược lại, cồn và một số thành phần lên men trong rượu còn khiến mề đay lan rộng và gây ngứa ngáy dữ dội.

Điều trị phù mạch

Một trong những cách tốt nhất để ngăn chặn các cuộc tấn công trong tương lai là tránh bất kỳ tác nhân kích hoạt nào đã biết. Nếu điều này không thể đạt được, điều trị sẽ tập trung vào việc điều chỉnh phản ứng miễn dịch để giảm mức độ amin sinh học histamine hoặc bradykinins trong máu của bạn.

Trong số các tùy chọn:

• Thuốc kháng amin sinh học histamine đường uống thường được kê đơn để điều trị phù mạch do dị ứng.

• Tùy theo nguyên nhân, một số trường hợp có thể đáp ứng tốt với một nhóm các chất hóa học  corticosteroid đường toàn thân. Một loại thuốc chủ yếu được sử dụng để ngăn chặn hệ thống miễn dịch và giảm viêm có tên prednisone là một trong những lựa chọn thường được kê toa nhưng chỉ được sử dụng để giảm đau trong thời gian ngắn do nguy cơ tác dụng phụ.

• Phù mạch di truyền có thể được điều trị bằng thuốc kalbitor hoặc firazyr. Kalibor ngăn chặn các enzym kích thích sản xuất amin sinh học bradykinin, trong khi Firazyr ngăn không cho amin sinh học bradykinin gắn vào các thụ thể trên các tế bào mục tiêu. Buồn nôn, mệt mỏi, nhức đầu và tiêu chảy là những tác dụng phụ thường gặp.

• Những người bị phù mạch di truyền cũng có thể thấy nhẹ nhõm bằng cách dùng nội tiết tố androgen (nội tiết tố nam) như methyltestosterone và danazol. Những chất này hoạt động bằng cách ngăn chặn mức amin sinh học bradykinin lưu thông trong máu. Sử dụng lâu dài có thể gây ra các hiệu ứng nam tính hóa ở phụ nữ (bao gồm cả chứng hói đầu ở nam giới và râu trên khuôn mặt) và phì đại tuyến vú (nữ hóa tuyến vú) ở nam giới.

• Phù mạch nghiêm trọng của thanh quản nên được điều trị bằng cách tiêm epinephrine khẩn cấp. Những người bị dị ứng nghiêm trọng đã biết thường cần mang theo một ống tiêm epinephrine đã được nạp sẵn, được gọi là EpiPen, trong trường hợp bị tấn công.

Nói tóm lại

Phù mạch có thể gây khó chịu, đặc biệt nếu sưng nặng hoặc tái phát. Ngay cả khi không có các triệu chứng rõ ràng khác, bạn nên đến gặp nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe nếu tình trạng sưng tấy kéo dài hơn một vài ngày.

Nếu phù mạch được cho là có liên quan đến dị ứng nhưng bạn không biết nguyên nhân, hãy ghi nhật ký để ghi lại bất kỳ loại thực phẩm nào bạn đã ăn hoặc các chất gây dị ứng từ môi trường mà bạn có thể đã tiếp xúc. Làm như vậy có thể giúp thu hẹp tìm kiếm và giúp bạn tránh các tác nhân gây ra vấn đề.

Mặt khác, nếu bạn bị sưng cổ họng kèm theo khó thở dưới bất kỳ hình thức nào, hãy gọi cho bác sĩ của bạn hoặc nhờ ai đó đưa bạn đến phòng cấp cứu gần nhất.

Nguồn: http://novaco.vn/