Ngừa ung thư từ hoạt chất có trong thảo dược tự nhiên hiệu quả bất ngờ

10/09/2018 10:06 AM

Đinh lăng là vị thuốc bổ, tăng sinh lực, thích nghi sinh học tốt nhất trong y học cổ truyền Đông Nam Á và Đông Á. Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu các hoạt chất của đinh lăng trong đó người ta tìm thấy hoạt chất saponin thành phần chính giúp ngăn ngừa ung thư trong cao đinh lăng.

Saponin là gì?

Tên saponin có nguồn gốc tiếng latinh, sapo là xà phòng và nhiều cây chứa saponin được dùng để tiêu huyết, lỵ giải hồng huyết cầu do làm tăng độ thắm qua màng plasma, do vậy chúng có đặc tính cao khi tiêm vào mạch máu.Các saponin khi thủy phân bằng acid thì cho các phần đường và aglycon (sapogerin). Các aglycon có thể có cấu tạo triterpenoid hay steroid.  Các saponin triterpenoid (dẫn chất acid oleanolic) là các glycosid tan được trong nước vì có tính sức căng bề mặt và xà phòng.Các saponin thường có vị đắng, dễ gây kích ứng niêm mạc. Dựa vào cấu tạo hóa học người ta chia saponin thành 2 loại:

Saponin triterpenid

Saponin steroid

Y học sử dụng nhiều cây thuốc có chứa các saponin có cấu tạo B – amyrin. Chất này được sinh tổng hợp từ squalen các cây có nhiều saponin như nhân sâm, đinh lăng, cam thảo.

Tác dụng của saponin trong cao dược liệu đinh lăng:

1. Giới thiệu

Đinh lăng - Polyscias fruticosa (L.) Harms là một loài thực vật thuộc họ Araliaceae và được sử dụng như một cây thuốc có khả năng chữa bệnh lớn trên toàn thế giới. Đinh lăng có một số tác dụng dược lý tương tự như một số loài Panax như nâng cao hệ miễn dịch của cơ thể, cải thiện khả năng sinh sản của nam giới, chống mệt mỏi, bồi bổ, tăng cảm giác thèm ăn, ngủ ngon, tăng khả năng lao động, tăng cân, giải độc. Loại cây này có thể thay thế cho loại cây đắt tiền hơn trong việc chữa nhiều bệnh. Trong y học dân gian Việt Nam, lá Đinh lăng còn được dùng để hỗ trợ điều trị các bệnh thoái hóa thần kinh như Parkinson’s, Alzheimer’s vì giúp cải thiện các triệu chứng run, mất thăng bằng, mất ngủ, suy giảm trí nhớ, căng thẳng thần kinh, suy nhược thần kinh. Các nghiên cứu dược lý đã chỉ ra rằng đinh lăng có nhiều tác dụng khác như chống trầm cảm, chống trầm cảm, cải thiện trí nhớ, chống oxy hóa, hạ đường huyết, bảo vệ gan, giảm natri huyết, kháng nấm và tác dụng kháng khuẩn.

Trong các chiết xuất nguyên liệu dược phẩm cao đinh lăng đã được báo cáo là có chứa saponin, alkaloid, glycoside, polyphenol, flavonoid, tannin, vitamin (C, B1, B2 và B6) và axit amin. Các nghiên cứu trước đây cho thấy saponin được coi là thành phần chính của P. fruticosa; tuy nhiên, một số thành phần khác như flavonoid và polyphenol cũng được tìm thấy trong loài này, đây là những hợp chất chuyển hóa thứ cấp rất điển hình có tác dụng chống oxy hóa trong thực vật. Các công bố trước đây cũng cho thấy các hoạt động chống oxy hóa in vitro và in vivo của lá P. fruticosa.

Bệnh Parkinson (PD) là một trong những bệnh thoái hóa thần kinh phổ biến nhất với đặc điểm cụ thể là mất các tế bào thần kinh dopaminergic. Kết quả là, sự suy giảm chất dẫn truyền thần kinh dopamine (DA) trong thể vân dẫn đến giảm khả năng vận động. Bệnh Parkinson ảnh hưởng đến khoảng 1-3% dân số trên 65 tuổi và số bệnh nhân mắc bệnh parkinson sẽ tăng từ 8,7 đến 9,3 triệu vào năm 2030. Bệnh lý parkinson có liên quan đến một số khuyết tật vận động và một số triệu chứng không vận động. Mặc dù căn nguyên của bệnh parkinson phần lớn vẫn chưa được biết rõ, nhưng các nghiên cứu trước đây cho rằng nguyên nhân liên quan đến các yếu tố đa yếu tố như di truyền, tác nhân môi trường và lão hóa. Trong số đó, các yếu tố dẫn đến stress oxy hóa có thể đóng một vai trò trong sự phát triển và tiến triển của bệnh parkinson. Do đó, các thành phần hóa thực vật và đặc tính chống oxy hóa của lá P. fruticosa có thể được điều trị cho bệnh bệnh parkinson.

Hiện tại, không có phương pháp điều trị hiệu quả nào vì các loại thuốc điều trị không ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh, ví dụ, levodopa hoặc chất chủ vận dopaminergic, chỉ được sử dụng để làm giảm các triệu chứng vận động bằng cách phục hồi các chất dẫn truyền thần kinh. Tuy nhiên, việc sử dụng lâu dài các loại thuốc này có thể dẫn đến các tác dụng phụ nghiêm trọng như các triệu chứng mệt mỏi và các biến chứng vận động khác. Vì vậy, điều quan trọng là các nhà khoa học phải phát triển các chất bảo vệ thần kinh mới nhằm mục đích làm giảm hoặc ngăn chặn sự tiến triển của bệnh parkinson. Rất khó tiếp cận não người để xác nhận khả năng điều trị của tác nhân mới. Do đó, các nhà khoa học đã nghiên cứu và phát triển một loạt các mô hình thử nghiệm sử dụng động vật và tế bào nuôi cấy trong ống nghiệm có thể bắt chước các khía cạnh khác nhau của bệnh parkinson. Một trong những mô hình động vật có thể mô phỏng các triệu chứng bệnh parkinson để không chỉ nghiên cứu cơ chế của bệnh parkinson mà còn để sàng lọc các loại thuốc điều trị là mô hình Drosophila. Một trong số mô hình Drosophila cho bệnh parkinson, một mô hình ruồi bệnh parkinson bằng cách hạ gục DUCH (Drosophila ubiquitin carboxyl-terminal hydrolase), một gen tương đồng của UCH-L1 ở người, trong tế bào thần kinh dopamine đã được thiết lập. Mô hình này có thể hiển thị các đặc điểm sinh lý bệnh và bắt chước các triệu chứng bệnh parkinson bao gồm các khuyết tật về vận động như đi lại khó khăn, di chuyển chậm, run và thoái hóa tế bào thần kinh dopamine tiến triển. 

Chứng minh khoa học

Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh tác dụng của các saponin trong đinh lăng có tác dụng giúp ngăn ngừa các cholesterol xấu, tăng cường hệ miễn dịch và ngừa ung thư trực tràng hiệu quả.

cay-dinh-lang
cay-dinh-lang 

Theo nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân chính gây ung thư trực tràng là do một số axit mật thứ cấp bị nhiễm khuẩn lây lan sang các axit mật chính trong ruột. Nhờ cơ chế hoạt động của saponin với quá trình làm giảm cholesterol và liên kết với các axit mật nên có tác dụng ngăn ngừa ung thư trực tràng. Các saponin trong chiết xuất nguyên liệu dược đinh lăng bắt đầu tham gia vào quá trình làm giảm lượng axit mật thứ cấp mà các vi khuẩn có thể xâm nhập vào. Các thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể chuột bị ung thư cho thấy khi có sự can thiệp của các saponin thì các tế bào ung thư bị giảm hẳn, không có sự phát triển kích thước và dấu hiệu lây lan.Thử nghiệm cũng cho thấy nồng độ saponin đưa vào cơ thể càng cao thì sự ức chế các tế bào ung thư diễn ra càng mạnh. Giúp làm giảm các tế bào ung thư và ngăn chặn chúng phát triển. Điều này chứng minh tác dụng khoa học của saponin trong đinh lăng, lý giải ý nghĩa tên gọi “thần dược đinh lăng” của dược liệu quý hơn nhân sâm này. Cho đến nay, đinh lăng vẫn được dùng dưới dạng chiết xuất cao hay các loại nguyên liệu tpcn chiết xuất từ đinh lăng, vì các saponin có trong đinh lăng có hoạt tính sinh học cao nhưng lại chiếm tỷ lệ thấp.