Khám phá lợi ích sức khỏe tuyệt vời của cây mộc hương

14/07/2020 14:33 PM

Bài viết mô tả:

• Lợi ích sức khỏe

• Các bài thuốc từ thảo dược này

• Tác dụng phụ có thể xảy ra

• Lựa chọn, chuẩn bị và lưu trữ

• Câu hỏi khác

Cây quảng mộc hương hay vân mộc hương là một chi thực vật có hoa liên quan đến cây kế phát triển mạnh ở vùng khí hậu núi cao. Được sử dụng trong nhiều thế kỷ trong y học Tây Tạng, y học cổ truyền Trung Quốc và Ấn Độ, rễ được cho là có tác dụng chống viêm, kháng khuẩn và giảm đau mạnh có lợi cho sức khỏe con người.

Có hơn 300 loài mộc hương, trong đó đáng chú ý nhất là quảng mộc hương hay vân mộc hương được cho là có đặc tính dược liệu.

Cây mộc hương
Cây vân mộc hương

Lợi ích sức khỏe :

Quảng mộc hương hay vân mộc hương và chiết xuất cao dược liệu của nó chứa các hợp chất hương liệu gọi là terpen có thể làm giảm đau và viêm bằng cách ức chế enzyme cyclooxygenase. Đây là loại enzyme tương tự được nhắm mục tiêu bởi các thuốc chống viêm không steroid như Advil và Aleve.

Trong y học thay thế, Quảng mộc hương và chiết xuất dược liệu từ cây này được sử dụng để ngăn ngừa hoặc điều trị một loạt các tình trạng sức khỏe không liên quan, bao gồm:

• Mụn

• Sợ độ cao

• Đau thắt ngực

• Sự lo ngại

• Viêm khớp

• Hen suyễn

• Viêm phế quản

• Dịch tả

• Cảm lạnh

• Bệnh kiết lị

• Viêm dạ dày

• Bệnh tim

• Huyết áp cao

• Khó tiêu

• Kinh nguyệt không đều

• Giun đường ruột

• Vấn đề cuộc sống

• Co thắt cơ bắp

• Viêm khớp dạng thấp

• Loét

Vân mộc hương cũng đã được chứng minh trong các nghiên cứu ống nghiệm để vô hiệu hóa vi khuẩn kháng đa thuốc, bao gồm một nhóm vi khuẩn gram dương, một loài vi khuẩn gram âm (trực khuẩn lị) và loài vi khuẩn phổ biến gây bệnh ở động vật và con người - Pseudomonas aeruginosa. Mặc dù vậy, nghiên cứu của con người để hỗ trợ những điều này và các yêu sách khác là vô cùng thiếu.

Hiện tại, có rất ít bằng chứng lâm sàng cho thấy quảng mộc hương và chiết xuất của nó có thể ngăn ngừa hoặc điều trị bất kỳ tình trạng y tế nào. 

Điều đó không có nghĩa là các hợp chất trong chiết xuất cao dược liệu đặc quảng mộc hương là hoàn toàn không có lợi ích. Đây chỉ là một số trong những nghiên cứu hiện tại đã chỉ ra:

Giun đường ruột

Quảng mộc hương từ lâu đã được sử dụng trong các loại thuốc truyền thống điều trị nhiễm giun (giun tròn). Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí của Hiệp hội Y khoa Pakistan năm 1991 đã chỉ ra rằng một liều chiết xuất Vân mộc hương cũng có hiệu quả tương đương với thuốc từ dược phẩm Combantrin trong điều trị các trẻ em bị nhiễm giun kim đường ruột.

Mặc dù những phát hiện tích cực, đã không có bất kỳ nghiên cứu nào được công bố kể từ năm 1991 để hỗ trợ thêm cho những phát hiện này.

Sức khỏe tim mạch

Một số nghiên cứu cho thấy vân mộc hương có thể tăng cường sức khỏe của tim, mặc dù cơ chế hoạt động chính xác vẫn chưa được biết.

Theo một nghiên cứu năm 2013 trên tạp chí công nghệ & nghiên cứu dược phẩm tiên tiến đối với động vật có vú, thử nghiệm cụ thể với những con chuột bị đau thắt ngực do hóa chất được bảo vệ khỏi tổn thương cơ tim nếu được cung cấp chiết xuất vân mộc hương trong 28 ngày. Không giống như những con chuột không được điều trị, những người được điều trị bằng chiết xuất cao dược liệu đặc vân mộc hương đã chứng minh không có bất thường trong xét nghiệm máu phù hợp với chấn thương cơ tim.

Một nghiên cứu tương tự trên tạp chí khoa học dược phẩm Pakistan đã báo cáo rằng thỏ được tiêm ba liều chiết xuất vân mộc hương có lưu lượng máu mạch vành được cải thiện và giảm nhịp tim so với thỏ không được điều trị. Tác dụng này tương tự như đã thấy ở thỏ được điều trị bằng thuốc dược phẩm digoxin và diltiazem. Cần thêm bằng chứng của các nghiên cứu cụ thể khác.

Viêm gan

Vân mộc hương có thể hỗ trợ điều trị một số rối loạn gan, cho thấy một nghiên cứu năm 2010 được công bố trên nghiên cứu Liệu pháp thực vật. Theo các nhà điều tra, những con chuột bị viêm gan do hóa chất gây ra tổn thương gan ít hơn khi được điều trị bằng chiết xuất vân mộc hương so với những con chuột không mắc bệnh.

So với những con chuột không được điều trị, những con được điều trị bằng vân mộc hương ít bị viêm gan và cải thiện men gan. Chuột được điều trị trước bằng vân mộc hương được hưởng những lợi ích tương tự, cho thấy vân mộc hương có thể có tác dụng bảo vệ gan.

Các bài thuốc có mộc hương :

Chữa trị bụng đầy, táo bón, lỵ, ruột viêm cấp, bụng đau do khí trệ:

Mộc hương 4g, Ngô thù 4g, Binh lang, Hương phụ, Đại hoàng, Khiên ngưu, Mang tiêu (để riêng) đều 12g, Thanh bì, Trần bì, Chỉ xác, Nga truật, Tam lăng đều 8g, sắc uống (Mộc Hương Binh Lang Hoàn - Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

Chữa trị tiêu hóa rối loạn, ruột viêm cấp, dạ dầy viêm mạn:

Mã Văn Quang dùng dịch Mộc hương 100% chích bắp 2ml/lần, ngày 2 lần, trị 29 cas, kết quả 93% (Thông Tin Trung Thảo Dược 1979)

Chữa bụng đầy, bụng đau do hàn thấp trở trệ ở trường vị:

Sử dụng hỗn hợp các vị theo tỷ lệ: Lượng theo tiêu chuẩn nguyên liệu dược Mộc hương, Bạch đậu khấu, Đàn hương, Cam thảo đều 4g, Hoắc hương 12g, Đinh hương 2g, Sa nhân 6g. Sắc uống (Mộc Hương Điều Khí Tán - Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

Chữa trị ruột viêm cấp, lỵ, bụng đau, bụng đầy trướng:

Dùng Mộc hương 4g cho thêm Hoàng liên 8g, sắc uống (Hương Liên Hoàn - Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

Chữa trị đi tiểu đục như nước gạo:

Mộc hương dùng kết hợp với Một dược, Mộc hương, lấy mỗi vị 1 lượng bằng nhau. Tán bột. Làm viên to bằng hạt ngô đồng lớn. Mỗi lần uống 30 viên với nước muối (Phổ Tế Phương).

Chữa  trị hôi nách hoặc chỗ kín bị ẩm ướt, lở loét:

Lấy Mộc hương đem ngâm giấm. Tán bột. Xát vào vết thương (Ngoại Đài Bí Yếu).

Chữa trị lỵ:

Sử dụng 1 tấc Mộc hương kết hợp với Hoàng liên khoảng 20g. Nấu với nước cho cạn, bỏ hoàng liên đi, chỉ lấy Mộc hương, thái mỏng, bồi khô, tán bột. Chia làm 3 lần uống. Lần thứ nhất uống với nước sắc Trần bì, lần thứ 2 uống với nước sắc Trần mễ, lần thứ 3 uống với nước sắc Cam thảo. Bài này do ông Lý Cảnh Thuần truyền cho. Ngày trước có người phụ nữ bị lỵ lâu ngày, gần chết. Trong lúc ngủ mơ thấy Phật Bà Quan Âm dậy cho bài thuốc trên, rồi uống và khỏi (Tôn Triệu Bí Bảo Phương).

Chữa trị trường phong hạ huyết:

Sử dụng nguyên liệu dược phẩm mộc hương kết hợp thảo dược hoàng liên, lấy mỗi vị 1 lượng bằng nhau, tán bột, cho vào trong ruột gìa của heo, buộc chặt 2 đầu, nấu cho nhừ, bỏ thuốc đi, chỉ ăn ruột. Hoặc để chung, tán nhuyễn, làm thành viên, uống (Liên Tùng Thạch Bảo Thọ Thư Phương).

Chữa trị tai đau:

Mộc hương đem tán bột, lấy củ hành nhúng vào mỡ ngan rồi chấm vào thuốc bột, nhét vào trong lỗ tai (Thánh Tế Tổng Lục).

Chữa trị nội điếu, ruột đau thắt:

Mộc hương, Nhũ hương, Một dược nấu lấy nước uống (Nguyên Thị Tiểu Nhi Phương).

Chữa trị khí trệ, lưng đau:

Kết hợp Mộc hương, Nhũ hương mỗi vị 8g, ngâm vào trong rượu, hấp trong nồi cơm cho sôi, uống (Thánh Huệ Phương).

Tác dụng phụ có thể xảy ra :

Vân mộc hương thường được cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm hoa kỳ coi là an toàn  khi được sử dụng như một chất bổ sung chế độ ăn uống. Tác dụng phụ thường gặp có thể bao gồm chóng mặt và buồn nôn.

Quảng mộc hương là một thành viên của họ cúc và có thể gây dị ứng ở những người dị ứng với atisô, cúc thạch thảo, cây ngưu bàng thông thường, cúc vạn thọ tây, cây cúc hoa, hoa thược dược,  bồ công anh, cỏ phấn hương, cây kế sữa và cúc ngũ sắc.

Sự an toàn của quảng mộc hương trong khi mang thai chưa được thiết lập. Do thiếu nghiên cứu, tốt nhất nên tránh sử dụng mộc hương nếu bạn mang thai hoặc cho con bú.

Chưa có bằng chứng khẳng định vân mộc hương có thể tương tác với các loại thuốc hoặc chất bổ sung khác. Để tránh tương tác, hãy cho bác sĩ của bạn biết về bất kỳ loại thuốc bạn đang dùng, cho dù đó là thuốc theo toa, không kê đơn, thảo dược hoặc giải trí.

Cảnh báo

Một trong những mối quan tâm chung về các sản phẩm của vân mộc hương là các nhà sản xuất sẽ thường thay thế nó bằng gốc của loài cây mộc hương nam, hiện đang bị cấm ở hoa kỳ. Mộc hương nam chứa một hợp chất được gọi là axit aristolochic có thể gây tổn thương thận và ung thư (bao gồm ung thư biểu mô tế bào chuyển tiếp).

Mặc dù có lệnh cấm chính thức của cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm hoa kỳ, nhưng không có gì lạ khi tìm thấy nguyên liệu tpcn nam mộc hương trong nhiều phương thuốc thảo dược của Trung Quốc, bao gồm cả những loại được dán nhãn Quảng mộc hương. Các học viên của y học cổ truyền Trung Quốc thường coi chúng là có thể hoán đổi cho nhau.

Bởi vì tất cả các sản phẩm có chứa axit aristolochic đều bị cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm cấm, bất kỳ sản phẩm nghi ngờ nào cũng có thể bị tịch thu cho đến khi nhà sản xuất chứng minh rằng nó không có axit aristolochic.

Lựa chọn, chuẩn bị và bảo quản :

Quảng mộc hương được phân phối tại nhiều quốc gia ở dạng khô, bao gồm cả bột, viên nang và rễ khô. Vân mộc hương cũng được bao gồm trong nhiều công thức đa thành phần, bao gồm các bài thuốc đông y được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc. Vân mộc hương cũng có thể được tìm thấy một loại cồn hoặc chiết xuất từ ​​cồn.

Không có hướng dẫn cho việc sử dụng quảng mộc hương thích hợp. Các nghiên cứu liên quan đến việc sử dụng quảng mộc hương ở trẻ em báo cáo rằng liều lượng 40 miligam mỗi kg mỗi ngày được dung nạp tốt. Đối với một người trưởng thành 100 pound, điều đó sẽ chuyển thành 1,8 gram (1.800 miligam) mỗi ngày. Theo nguyên tắc chung, không bao giờ vượt quá liều được liệt kê trên hướng dẫn sử dụng.

Bột quảng mộc hương và chất lỏng, thường được trộn với nước hoặc nước trái cây, nên được đo chính xác bằng muỗng đo hoặc ống nhỏ giọt. Rễ cây vân mộc hương thường được sử dụng để pha trà và thuốc sắc (mặc dù không có cách nào để đo liều chính xác).

Tinh dầu vân mộc hương làm từ rễ cây được sử dụng trong liệu pháp mùi hương và để làm nước hoa, hương và nến thơm. Nó không dành cho sử dụng nội bộ.

Bởi vì các chất bổ sung vân mộc hương hiếm khi trải qua thử nghiệm chất lượng (và không bắt buộc phải làm như vậy bởi cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm), nên thực sự không có cách nào để biết chắc chắn một sản phẩm là xác thực hay nguyên chất.

Theo trung khẳng định của các trung tâm chăm sóc sức khỏe bổ sung, một số phương thuốc của Trung Quốc và Ấn Độ đã được biết là bị nhiễm độc thuốc, kim loại nặng, thuốc trừ sâu và các sản phẩm động vật hoặc thực vật không được khai báo.

Để an toàn, chỉ mua các sản phẩm có nhãn đã được chấp nhận của cục an toàn thực phẩm và dược phẩm . Điều này sẽ cung cấp cho bạn một số đảm bảo rằng nhà sản xuất đã tuân thủ các quy định của cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm.

Các câu hỏi khác :

Quảng mộc hương là một loài thực vật có nguy cơ tuyệt chủng?

Cả vân mộc hương và Quảng mộc hương costus đều bị đe dọa do việc thu gom không được kiểm soát và buôn bán bất hợp pháp của cây thuốc. Vân mộc hương đặc biệt được đánh giá cao trong y học cổ truyền Việt Nam và Trung Quốc và là một trong những cây linh thiêng nhất ở Ấn Độ, nơi nó được sử dụng để tỏ lòng tôn kính với nữ thần Nanda Devi. Những yếu tố này thúc đẩy cho nhu cầu sử dụng chiết xuất nguyên liệu thực phẩm chức năng thảo dược thực vật cũng như giá cả thị trường cao.

Trong số các loài được đánh giá cao nhất là hoa sen tuyết Himalaya (một loài vân mộc hương asteraceae) được trồng ở các vùng cao có độ cao khoảng 12.000 feet. Bởi vì bộ rễ rất có giá trị, toàn bộ cây đều được khai thác sử dụng chứ không chỉ là lá hoặc hoa.

Điều này đã dẫn đến việc giảm kích thước tiến hóa của hoa sen tuyết từ thế kỷ trước.

Bởi vì các thảo dược Vân mộc hương là loài nhỏ cho nên chỉ tạo ra rất ít hạt giống để nhân rộng, việc tiêu thụ liên tục có thể đẩy thảo dược này đến bờ vực tuyệt chủng trừ khi các nỗ lực bảo tồn được thực hiện.

Trong số các loài hiện đang bị đe dọa, chỉ có vân mộc hương costus được phân loại là có nguy cơ tuyệt chủng, nghĩa là bất hợp pháp khi thu hoạch, nhập khẩu hoặc xuất khẩu cây dưới mọi hình thức.